محمد سعيد جانب اللهى
246
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
عقربزدگى : در شوش زهرهء گراز را با سرگين آنكه قبلا خشك و آماده كردهاند روى سنگى مىمالند تا چربى يا روغن پس دهد ، سپس سنگ را روى محل عقربزدگى مىگذارند ( ترابزاده و ديگران : 142 ) . اگزما : خراسان مردهء سنگ نقره را در آتش مىگذارند ، به محض اينكه سرخ شد آن را در عرق بيد مىاندازند و چند لحظه بعد بيرون مىآورند و مىكوبند و از پارچهء نازكى رد مىكنند و پودر حاصل را روى صورت كودك مىمالند ( شكورزاده : 234 ) . سفالدرمانى گلمژه : در روستاى جمالكلا ( قائمشهر ) صبح زود تكه سفالى را روى گلمژه مىمالند ، و در آب رودخانه مىاندازند ( حسنى و ديگران ، 1382 : 242 ) . گوشدرد : در خراسان ياقيل ( سرگين روزهاى اول تولد ) كره خر را در شير دختر ( زن دختر زاييده ) فرو مىبرند ، بعد در پشت كاسهء سفالين مىسايند و با انگشت به اطراف و داخل گوش مىمالند ( شكورزاده : 252 ) . اوريون : در بافق روغن بيد انجير را در كوزه مىريزند و مىگذارند تا روغن از بدنهء كوزه تراوش كند ، سپس تراوشات آن را مىگيرند و روى گلوى بيمار مىمالند ( جانب اللهى ، 1384 : 120 ) . سرخك : در خراسان مقدارى اسپرزه در كوزهء سفالين و نويى مىريزند و كوزه را پرآب مىكنند و تكانش مىدهند ، پس از آن كوزه را در گوشهاى مىگذارند و آب اسفرزهاى كه از جدار كوزه تراوش مىكند ، به بچه مىدهند ( شكورزاده : 268 ) . تبخال : در زنجان كوزه را سابيده و مقدار كمى از خاك آن را روى تبخال مىگذارند ( سپهرفر و ديگران : 237 ) . چينىدرمانى سينهدرد : در شيراز بچه را چينى داغ مىكنند ، به اين ترتيب كه ظرف كوچكى از چينى اصل و قديمى را زير آتش مىكنند تا گداخته شود ، بعد كمى شير مادر در آن مىدوشند و شير را به بچه مىدهند ( همايونى ، 1353 : 40 ) . در تنگستان چينى شكسته را جوشانده و آبش را به خورد مريض مىدهند ( منصورىزاده و ديگران ، 177 ) . سرخك : در ميبد پس از بهبودى براى رفع گرمى جوجه خروس دو روزه را مىكشتند و در قورى چينى مىپختند و آبش را به مريض مىدادند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) .